Nu auto’s uit de jaren zeventig als volwaardige klassiekers worden beschouwd, slaat dat ook over op middenklassers die eerder een beetje aan de aandacht ontsnapten. Een interessant voorbeeld vormt de Lancia Beta, die tussen 1972 en 1986 in maar liefst vijf verschillende carrosserievarianten bestond, de afwijkende Montecarlo niet eens meegerekend.

De spil van het Lancia-gamma

In de zeventiger jaren vormde de Beta de spil van het Lancia-gamma, dat verder weinig voorstelde. Het merk leunde zelfs een tijdlang nagenoeg uitsluitend op deze middenklasser, dus het was maar goed dat de serie een enorme omvang kende.

Lanica Beta Coupe, HPE en Spider

De auto’s die in de gelukkige omstandigheid verkeerden om op hun oude dag in liefhebbershanden te vallen en bewaard te worden, blijken veelal van het type Coupé of HPE en zo nu en dan duikt er een Spider op. De Lancia Beta is typisch een auto die een nadere kennismaking verdient om op waarde geschat te worden.

Overname door Fiat

De Beta was de eerste onder Fiat ontwikkelde Lancia en daarvoor haalden de liefhebbers hun neus op, zonder stil te staan bij het feit dat het merk het zonder de overname in 1969 nooit gered had. Op dat moment was er zelfs nog niet eens een idee gevormd over wat later op een middenklasser zou uitdraaien, maar Fiat realiseerde zich dat het verouderde Lancia-gamma zat te springen om verversing en dan met name in het volumesegment.

Binnen een recordtijd van drie jaar had men de Beta gereed, een voorwielaandrijver die eigenlijk alleen motoren van Fiat benutte. Een Lancia hoorde vooruitstrevend te zijn en het feit dat deze auto in al zijn versies over onafhankelijke wielophanging met stabilisatoren rondom, schijfremmen en een vijfversnellingsbak beschikte, kon de opgelaaide gemoederen nauwelijks sussen.

Dat veranderde op slag toen pers en publiek in de gelegenheid raakten het concept aan den lijve te ondervinden. Het regende complimenten en Lancia kon zich opmaken voor internationaal serieuze verkoopaantallen, niet in de laatste plaats door de lage koers van de Italiaanse lire.

Grote productiefout

Al snel pakten zich echter donkere wolken samen boven de Beta. Het bleek dat Lancia de kwetsbaarheid voor corrosie had onderschat en tot overmaat van ramp wist de roestduivel ook nog eens het voorste subframe los te weken van de rest van het chassis. Dat leverde gevaarlijke toestanden op en men zette een grote terugroepactie op touw, waarbij de meest schrijnende gevallen linea recta in de shredder belandden en hun eigenaren ter compensatie een andere auto binnen het Fiat-concern mochten uitzoeken.

Verkorte Coupé, Spider en driedeurs HPE

Lancia liet zich niet kisten en voerde verbeteringen door, terwijl ondertussen de serie zich uitbreidde met de verkorte Coupé en dito Spider met zijn rolbeugel en vaste stijlen boven de portieren, alsmede de driedeurs HPE die in navolging van de Reliant Scimitar en Volvo P1800 ES een hybride tussen een coupé en een stationwagon vormde.

Dat alles geschiedde in 1975, hetzelfde jaar waarin het motorengamma volledig op de schop ging. De 1400 werd een 1300 en de 1800 een 2000, terwijl men de 1600 door een nagenoeg even groot blok verving.

Volumex motor

Een facelift markeerde het jaar 1976 en dit ging drie jaar later op herhaling, waarbij de Beta een zeer eigenzinnig dashboard ten deel viel, dat we ook zouden terugzien in de per 1980 debuterende Trevi. Dit model met zijn klassieke kofferbak straalde wat meer klasse uit dan de Berlina, welke overigens tot 1979 op bepaalde markten (waaronder Nederland) als Sedan door het leven ging en altijd een vijfde deur miste.

De Trevi fungeerde als uithangbord van technische eigenschappen, te weten benzine-injectie op de tweeliter en een compressorversie van deze motor, aangeduid als Volumex. Later volgden sommige andere Beta-modellen deze ontwikkelingen.

Lancia Delta en Prisma

Het verschijnen van de Delta en de Prisma in respectievelijk 1979 en 1983 resulteerde in het gefaseerd afbouwen van de Beta-lijn. De Berlina en de Spider zwaaiden in het laatstgenoemde jaar af, terwijl Lancia de Coupé, HPE en Trevi in bepaalde uitvoeringen tot 1986 aanhield. Nadien zou het merk geen modelreeks meer kennen met zoveel smaken.

Tips voor aanschaf

Roest, dat staat met hoofdletters geschreven in het lijstje met Beta-kwalen. Weet je ergens een klokgaaf exemplaar op de kop te tikken, aarzel dan niet en laat zo gauw mogelijk een anti-corrosiebehandeling uitvoeren. Technische mankementen vertoont een Lancia Beta zeker niet bovengemiddeld vaak en niet veel en als er eens iets aan de orde is, pleegt dat zeker geen aanslag op de portemonnee.

Weet wel dat er een enorme schaarste heerst ten aanzien van plaatwerk en interieurs, dus koop hoe dan ook een vitale auto, tenzij je dol bent op uitputtende zoektochten.

Comfort, rijplezier, aansprekende prestaties en een mooie afwerking

Elke Beta representeert comfort, rijplezier, aansprekende prestaties (zelfs met de 1300-motor) en een mooie afwerking, waarbij je op al deze punten het non plus ultra vindt in de VX-modellen met de Volumex-compressor. Een tip voor als die techniek je aanspreekt: pak de ontzettend ondergewaardeerde Trevi, die goedkoper uitvalt dan een Coupé of HPE. Feit is dat binnen de Beta-serie bijna iedereen zou moeten kunnen slagen, gelijk de situatie toen de auto nog in de Lancia-showrooms schitterde.